ზალცბურგი-ადმონტი-გრაცი

ხშირად გამიგონია, ახალგაზრდებს ხელშეწყობა არ აქვთო, გასაქანი არ აქვთო, დაფინანსება არ არისო, ესაო, ისაო. მე და ჩემს მეგობარ-კოლეგებს, რაც ჰუმანიტარულ სამეცნიერო სივრცეში ვიშვით, არც ასპარეზი მოგვკლებია და არც ხელშეწყობა. ყველამ თავისი თქვას, მე ჩემსას ვიტყვი...

ამ სასწავლო წელს შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტი მივიღე სადოქტორო კვლევისთვის - „მცირე წინასწარმეტყველთა საკითხავები ლიტურგიკულ კრებულებში“ (სხვათა შორის, ეს ფონდიდან მიღებული უკვე მესამე სტიპენდიაა.), რამაც საშუალება მომცა კვლევითი მიზნით წავსულიყავი ავსტრიაში — ზალცბურგსა და გრაცში. ზალცბურგის პარის ლოდრონის სახელობის უნივერსიტეტის თეოლოგიური ფაკულტეტის კათედრა, ბიბლიური კვლევებისა და ეკლესიის ისტორიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი კრისტინ დე ტროიერი თავის გუნდთან ერთად ჩვენი გუნდის გულითადი მასპინძელია. ნათია მიროტაძემ აქ გაიარა პოსტდოკი, ლალი ვაშაყმაძე, ერაზმუსის სტიპენდიის წყალობით, ერთი სემესტრით ჩამოვიდა, მაგრამ კიდევ ერთი სემესტრით დარჩა პროფესორ კრისტინის მოწადინებით.

ხსენებულ ჯგუფს აქვს არაჩვეულებრივი ტრადიცია ერთად გაატაროს დასვენების დღეები. მათი მორიგი გასვლა ჩემი ვიზიტის დღეებს დაემთხვა და, როგორც „ჯორჯიან თიმ“-ის წევრი, თან წამიყვანეს. მოგზაურობა ერთ-ერთმა დოქტორანტმა, ბერმა პეტრუსმა (Petrus Dreyhaupt) დაგეგმა ადმონტის ბენედიქტელთა მონასტერში (https://stiftadmont.at/en/ueber-die-stiftsbibliothek/). მისი მეგზურობით დავათვალიერეთ მონასტრის ზღაპრული ბიბლიოთეკა, ვფურცლეთ 1600/1700 წლებში  დაბეჭდილი ბიბლიის პოლიგლოტები. ხელნაწერებიც, მათ შორის უძველესი, თითქმის გადაუშლელი, მე-11 საუკუნის ძველი აღთქმის მინიატურებიანი ხელნაწერი. დავტკბით წარმტაცი არქიტექტურით. მოვინახულეთ მუზეუმი, ასევე, მონასტერთან არსებული სკოლის საკლასო ოთახები და ბიბლიოთეკა. შემეცნებით ღონისძიებებს შორის იყო ტრადიციული სადილი, დამეგობრების საათი — საუბრები ბიბლიის ტექსტის ისტორიის, ჩვენი საქმიანობისა და სამომავლო გეგმების შესახებ.

                                                                                                 

ზალცბურგში ყოფნისას შესაძლებლობა მქონდა დავსწრებოდი პროფ. დე ტროიერის ლექცია-სემინარებს, სადაც სწავლების, სამეცნიერო მუშაობის ერთნაირი მეთოდის, ერთი სამეცნიერო ენით მეტყველების წყალობით თავს სრულიად თავისუფლად ვგრძნობდი. ძველი აღთქმის ახალგაზრდა ქართველ მკვლევრებს ის ლიტერატურა გვაქვს წაკითხული, რასაც ჩვენი თანატოლები კითხულობენ აქ და სხვაგან. ტექსტზე იმავე მეთოდით ვმუშაობთ, როგორითაც აქ და სხვაგან. ჩვენი მასწავლებლისაგან მოგვისმენია გეტინგენში ბიბლიის ტექსტის მკვლევართა და გამომცემელთა გამოცდილების შესახებ, გვინახავს კოლაციონირების რვეულები. ერთ-ერთი ლექცია სწორედ ისო ნავესის ბერძნული ტექსტის გამოცემების განხილვასა და გეტინგენის კოლაციონირების რვეულების ჩვენებას მიეძღვნა. ლექციის დასაწყისში პროფესორმა დე ტროიერმა აღნიშნა, რომ „ჯორჯიან თიმ“-ისთვის ეს საკითხი ძალიან ნაცნობი და შესაძლოა, მოსაწყენიც კი იყოსო. აუცილებლად უნდა ვთქვა კიდევ ერთი ნაცნობი პრაქტიკის შესახებ. ლექცია-სემინარს ესწრებოდა პროფესორის ასისტენტი, კურსის წამყვანი, რომელიც იბარებს გამოცდებს, მონაწილეობს სხვადასხვა ნაშრომის განხილვაში, კონსულტაციას უწევს სტუდენტებს და უწერს მათ საბოლოო შეფასებას. ისევე, როგორც ჩვენ ვესწრებით პროფ. ანა ხარანაულის ლექცია-სემინარებს და ვმონაწილეობთ სხვადასხვა კურსის წაყვანაში. ერთი სემინარი სტუდენტების ნაშრომებს მიეძღვნა. აქაურმა დოქტორანტებმა პირველი წლის დასასრულს წაიკითხეს სადოქტორო კვლევის გეგმა, რომელიც ჩვენ დოქტორანტურაში მისაღებ ეტაპზე წარვადგინეთ. ლალიმ კი ივდითის ტექსტის ქართული თარგმანის ისტორიაზე მოუთხრო მათ.

მოგზაურობის ოთხი დღე გრაცის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკაში დაცულ ხანმეტი ლექციონარის აღწერას დაეთმო. ნათია მიროტაძის პროფ. ერიხ რენჰარტთან წინასწარი წერილობითი შეთანხმებით, ბიბლიოთეკაში მისულებს ქართული კოლექციის ხელნაწერები მაგიდაზე დაგვხვდა, თუმცა სამკითხველო დარბაზის თანამშრომლები პირადი კონტაქტების გარეშეც, მხოლოდ წერილობითი თხოვნის საფუძველზე, მზად არიან გემსახურონ. გვიმუშავია ხანმეტი ლექციონარის ფოტოპირებზე, მაგრამ წინაპრების ხელშენავლების ხელში ჭერა განსაკუთრებით ემოციური აღმოჩნდა. ხელნაწერთა რესტავრატორმა გვაჩვენა სვიმეონ სალოსის ცხოვრების პატარა ზომის ხელნაწერი, ყურადღება მიიპყრო იოანე-ზოსიმეს ხელით მწვანე ძაფით ჩაგვირისტებულმა კინძვამ. ვნახეთ მისივე ხელით გადაწერილი იაკობის ჟამისწირვის ხელნაწერიც. ნათიას სხვადასხვა ვიზიტის დროს დაწყებული ხანმეტი ლექციონარის დეტალური აღწერილობა დავასრულეთ. ბიბლიოთეკის გუნდმა შეგვიქმნა კომფორტული სამუშაო გარემო, რისთვისაც მადლობას ვუხდით მათ. თავისუფალ დროს, ბუნებრივია, ქალაქიც დავათვალიერეთ და ეგენბერგის სასახლესაც ვესტუმრეთ, სადაც  არაჩვეულებრივი მონეტების არაჩვეულებრივი გამოფენა ჰქონდათ (https://www.museum-joanneum.at/en/muenzkabinett/coin-collection), რომლის მოწყობის ტექნიკა ძალიან შთამბეჭდავი იყო და აკმაყოფილებდა ყველა კატეგორიის დამთვალიერებლის ინტერესს. 

ჩემს იქ ყოფნაში სამი იუბილე აღვნიშნეთ, ნათიასი, პროფ. კრისტინის და პროფ. ანასი ვირტუალურად. დიდი რამეო, ალბათ გაგეფიქრებათ, მაგრამ ამ დროს მთელი ინსტიტუტი შეიკრიბა და შევიხსენე, რომ ასეთი ურთიერთობები ჩვენთან ძალიან გაიშვიათდა. დაბადების დღის სიმღერის გარდა, ამ არაფორმალურ გარემოში საქმიანი საუბრებიც წარიმართა, გავიცანი არაერთი ცნობილი მკვლევარი.

დანარჩენს ფოტოები მოგითხრობენ...

P.S.

მადლობას ვუხდი ჩვენს ხელმძღვანელს, რომლის წყალობითაც ყველგან გულწრფელი სიხარულით გვმასპინძლობენ და თანამშრომლობის სურვილს გამოთქვამენ. მადლობა ნათიას, რომელმაც კავშირები კიდევ უფრო გაამტკიცა, და რომელმაც გვიპატრონა და გვიმეგზურა მე და ლალის.

თამარ მაგრაქველიძე

10.06.23